Қазіргі қоғамда білім беру жүйесінің дамуы педагог мамандығына қойылатын талаптардың артуына әкеліп отыр. Білім беру үдерісінің сапасы көбінесе мұғалімнің кәсіби шеберлігіне, шығармашылық қабілетіне және тұлғалық қасиеттеріне байланысты болады. Осы тұрғыдан алғанда педагогикалық шығармашылық, педагогтың кәсіби беделі мен имиджі білім беру жүйесінің маңызды құрамдас бөліктерінің бірі болып табылады. Мұғалім тек білім беруші ғана емес, сонымен қатар тәрбиеші, ұйымдастырушы және білім алушылардың тұлғалық дамуына ықпал ететін жетекші тұлға болып саналады. Сондықтан педагог өзінің кәсіби қызметінде шығармашылықпен жұмыс істей алуы тиіс.
Педагогикалық шығармашылық – бұл мұғалімнің оқу-тәрбие процесінде жаңа идеяларды, әдістер мен тәсілдерді қолдана отырып, білім алушылардың танымдық белсенділігін арттыруға бағытталған кәсіби әрекеті. Педагогикалық шығармашылықтың басты мақсаты – білім беру үдерісін тиімді ұйымдастыру және әрбір білім алушының жеке қабілеттерін дамытуға мүмкіндік жасау. Шығармашылықпен жұмыс істейтін педагог оқу процесінде стандартты әдістермен ғана шектелмей, жаңа педагогикалық технологияларды, инновациялық тәсілдерді және түрлі оқыту әдістерін қолданады. Бұл білім алушылардың қызығушылығын арттырып, олардың білімді терең меңгеруіне ықпал етеді.
Педагогикалық шығармашылықтың бірқатар ерекшеліктері бар. Біріншіден, жаңашылдық. Шығармашыл педагог оқу процесінде жаңа идеялар мен әдістерді қолдануға ұмтылады. Екіншіден, икемділік. Мұғалім әрбір білім алушының ерекшелігін ескере отырып, оқыту әдістерін өзгерте білуі керек. Үшіншіден, проблемаларды шығармашылық тұрғыдан шеше білу. Оқу-тәрбие процесінде түрлі қиындықтар мен мәселелер кездесуі мүмкін, сондықтан педагог оларды тиімді және креативті тәсілдер арқылы шешуге қабілетті болуы қажет. Төртіншіден, жеке тұлғаға бағытталған оқыту. Шығармашыл педагог әрбір білім алушының жеке мүмкіндіктерін, қызығушылықтарын және қабілеттерін дамытуға ерекше көңіл бөледі. Сонымен қатар қазіргі білім беру жүйесінде ақпараттық және инновациялық технологияларды қолдану педагогикалық шығармашылықтың маңызды құрамдас бөлігі болып табылады.
Педагогикалық қызметтің тиімділігі мұғалімнің кәсіби беделіне де байланысты. Педагогикалық бедел – бұл мұғалімнің білім алушылар, әріптестер және қоғам арасындағы құрметі мен сенім деңгейін білдіретін ұғым. Мұғалімнің беделі оның кәсіби біліміне, педагогикалық шеберлігіне, әділдігіне, жауапкершілігіне және адамгершілік қасиеттеріне байланысты қалыптасады. Егер мұғалім өз пәнін жақсы меңгерген, әділ, жауапты және білім алушылармен дұрыс қарым-қатынас орната алатын болса, онда оның беделі жоғары болады. Мұғалімнің беделі білім алушылардың оқу процесіне деген ынтасына да әсер етеді. Білім алушылар мұғалімге сенім артқан жағдайда, оның айтқан пікірін құрметтеп, сабаққа белсенді қатысады.
Педагогтың кәсіби қызметінде имидж ұғымы да маңызды рөл атқарады. Педагогикалық имидж – бұл мұғалім туралы қоғамда, білім алушылар мен әріптестер арасында қалыптасқан кәсіби және тұлғалық бейне. Имидж мұғалімнің сыртқы келбетімен ғана емес, оның сөйлеу мәдениетімен, кәсіби білімімен, мінез-құлқымен және қарым-қатынас мәдениетімен де анықталады. Ұқыпты киіну, мәдениетті сөйлеу, өз ойын нақты әрі түсінікті жеткізе білу педагогтың жағымды имиджін қалыптастыруға ықпал етеді. Сонымен қатар педагогтың кәсіби құзыреттілігі, шығармашылық қабілеті және білім беру саласындағы белсенділігі де оның имиджін қалыптастыруда маңызды рөл атқарады.
Педагогикалық бедел мен имидж өзара тығыз байланысты ұғымдар болып табылады. Имидж көбінесе мұғалімнің сыртқы және кәсіби бейнесін көрсетсе, бедел оның нақты кәсіби әрекеті мен тұлғалық қасиеттерінің нәтижесінде қалыптасады. Егер мұғалімнің имиджі жағымды болып, кәсіби деңгейі жоғары болса, оның беделі де арта түседі. Ал жоғары беделге ие педагог білім алушыларға үлкен ықпал етіп, олардың тұлғалық және интеллектуалдық дамуына оң әсерін тигізеді.
Педагогикалық шығармашылық білім беру үдерісінің тиімділігін арттыруға мүмкіндік беретін маңызды факторлардың бірі болып табылады. Шығармашыл педагог оқу процесін қызықты әрі тиімді ұйымдастырып, білім алушылардың танымдық белсенділігін арттыра алады. Сонымен қатар педагогтың кәсіби беделі мен имиджі оның педагогикалық қызметінің табысты болуына ықпал етеді. Сондықтан қазіргі заман мұғалімі тек білім беруші ғана емес, сонымен қатар шығармашыл, кәсіби құзыретті және қоғам алдында беделі жоғары тұлға болуы тиіс.
Арқалық Феримхан